Kayseri’nin sert kışı ve geç ilkbaharında meyve ağaçlarını budamak için en doğru zaman, kış ve yaz budamasının farkı ve en sık yapılan hatalar.
Kayseri’de bahçesi olan herkesin bir gün sorduğu soru: “Ağaçları ne zaman budayalım?” Cevap ağacın türüne göre biraz değişse de, şehrin iklimi işin çerçevesini çiziyor. Yaklaşık 1.050 metre rakımda, kışı uzun ve sert, ilkbaharı geç gelen bir şehirde budama takvimi de buna göre kurulmalı.
Kısa cevap: Şubat sonu ile Mart arası
Elma, armut, ayva, erik ve kiraz gibi meyve ağaçlarında kış budaması için en uygun dönem, en ağır soğukların geçtiği ama gözlerin henüz uyanmadığı zamandır. Kayseri’de bu genellikle Şubat’ın son haftaları ile Mart arasına denk gelir.
- Çok erken budarsanız: Ocak’ın dondurucu gecelerinde açık kalan kesim yerleri dondan zarar görebilir, kabuk çatlayabilir.
- Çok geç budarsanız: Ağaç uyanmış, özsu yürümüş olur. Bu dönemde yapılan ağır budama ağacı gereksiz yere yorar ve o yılki verimi düşürür.
Kayısı ve kiraz gibi sert çekirdekliler kesim yerlerinden zamk akıtmaya ve hastalığa daha yatkındır. Bu ağaçlarda budamayı kış budamasının sonuna, havaların biraz ısındığı günlere bırakmak ya da hasattan sonra yaz sonunda yapmak daha güvenlidir.
Yaz budaması neden önemli?
Haziran ve Temmuz aylarında yapılan yeşil budama, kış budamasının tamamlayıcısıdır. Bu dönemde:
- Dik ve hızlı büyüyen obur sürgünler alınır; bunlar meyve vermez ama ağacın suyunu ve gücünü tüketir.
- Tacın içi açılır, meyveler güneş görür, renk ve tat kazanır.
- Ağacın boyu kontrol altında tutulur.
Yaz budaması hafif yapılır. Amaç ağacı şekillendirmek değil, fazlalıkları almaktır.
Ne zaman olursa olsun alınabilecek dallar
Kurumuş, kırılmış, hastalıklı ya da birbirine sürtünen dallar mevsim beklemeden alınabilir. Özellikle Kayseri’de ağır kar yağışlarından sonra dalların kontrol edilmesi, kırık bir dalın kabuğu boydan boya yırtmadan alınmasını sağlar.
En sık yapılan beş hata
- Ağacı tek seferde “kel” bırakmak. Yıllardır budanmamış bir ağacı bir kerede gençleştirmeye çalışmak, ağacın yüzlerce obur sürgünle cevap vermesine yol açar. Ağır budama iki üç yıla yayılmalıdır.
- Dal tırnağı bırakmak. Kesimin dal boğumuna yakın ve temiz yapılması gerekir. Bırakılan uzun tırnaklar kurur ve hastalığa kapı açar.
- Gövdeye sıfır kesmek. Tam tersi hata da zararlıdır. Dalın gövdeye bağlandığı yerdeki hafif kabarıklık (dal yakası) korunmalıdır; yara kendini buradan kapatır.
- Kör ve kirli aletle çalışmak. Ezilen kabuk geç iyileşir. Hastalıklı ağaçtan sağlıklı ağaca geçerken aletin temizlenmesi gerekir.
- Kalın kesimleri açık bırakmak. Başparmaktan kalın kesimlerin üzerine aşı macunu sürülmesi, kurumayı ve enfeksiyonu önler.
Asma ve bağ budaması
Kayseri çevresindeki bağlarda asma budaması da genellikle kış sonunda, ağır donlar geçtikten sonra yapılır. Asmada budama şekli, terbiye sistemine ve çeşide göre değiştiği için bağdaki mevcut düzene bakılarak karar verilmelidir.
Süs ağaçları ve çit bitkileri
Leylak, forsythia gibi ilkbaharda çiçek açan süs bitkileri çiçeklenmeden sonra budanır; kışın budanırlarsa o yılın çiçek gözleri de kesilmiş olur. Mazı, şimşir ve kurtbağrı gibi çit bitkilerinde ise ilk şekil budaması ilkbahar sonunda, ikincisi yaz sonunda yapılabilir.
Ağaçlarınızın hangi budamaya ihtiyacı olduğundan emin değilseniz, yerinde bakmamız en sağlıklısı. 0533 637 06 13 numarasından arayabilir ya da WhatsApp’tan bahçenizin birkaç fotoğrafını gönderebilirsiniz.